Vandaag, 21 december, begint de winter en het is stralend mooi weer. Ida en ik hadden vandaag kookdienst en Thea helpt ook mee. Toch met z'n drieën. Jan en Willem zijn naar Ghardaia voor een nieuwe koppelingsplaat. 's Ochtends eerst ontbijt maken, koffie en thee zetten. Havermout. De truuk helemaal schoongeveegd. Een hele klus. Het zeil aan een kant geopend. Daarna voor het middageten gezorgd. Weer afwassen en vanavond dus weer koken. Gisteren is er nogal geruzied over de plaats van de twee boxen en over bord, mok en bestek. Iedereen zou een eigen beker e.d. bij zich moeten houden en schoonhouden. Hopeloos vandaag. In het dorp gekeken naar eieren, maar alleen maar gekookte. Nu is het half 4 en eindelijk zover om van de zon te genieten. Ik lig op m'n matje in korte broek en hemd in de zon te schrijven. Niet voor lang, want straks moeten we voor het avondeten zorgen. Nou, van 4 tot 9 ermee bezig geweest. Worteltjes geraspt en rauwkost gemaakt, met verder nog uien, mandarijnen en doperwten erin. Schijfjes rauwe aardappel gebakken met ham en kropsla uit blik gekookt. Het was verrukkelijk en veel. Ook veel te veel gegeten. Ik liep 's avonds nog met een paar pleisters op m'n vingers, omdat ik een beetje onhandig was met de rasp. Om 9 uur zat alles erop. Moe dat we waren. We sliepen bijna in de bus. In de tent dronken Ida en ik nog een glaasje whisky.

Vanmorgen half 9 opgestaan. Kinderen gooiden met stenen naar de tent. Toen Ida haar behoefte aan het doen was, stonden ze te kijken. Bij de truuk moest eerst nog van alles gedaan worden. 

 Om 12 uur vertrokken we naar Ghardaia. Met een man of 10 zaten we in de landrover. Jan chauffeerde te truuk. Een paar foto's van de rijdende truuk gemaakt. 

Herman zat bij ons in de landrover en moest onderweg bij hoofdspanningskabels van 25 meter hoog kijken of de truuk eronder door kon. In een klein plaatsje bij Ghardaia zetten we de oplegger neer. De motor van de truuk werd afgezet en startte gelijk niet meer (dynamo?). Daarna blokkeerde de remmen, nadat de truuk door de jeep van de trailer was weggetrokken. De middag werd gebruikt door er weer eens aan te sleutelen. Ik bleef lekker in de truuk zitten met een Vrij Nederland en muziek van Flairck en Dire Straits.

Met John ging ik trimmen. Na 10 minuten al bekaf. Door de heuvels liepen we terug. John vertelde over het baggerwerk, wat hij gedaan had. M'n tent moest ik nog opzetten en dat deed ik in het donker. Ik had alleen m'n grondzeil vast, toen er een Algerijn naar me toekwam. Hij was de eigenaar van dit terrein en het huis wat erbij staat. We praatten over het land, de prijzen en produkten. De Islamieten mogen geen varkens (couchon), lams-en paardevlees (chaval) eten. Verder nog een tijd gepraat over religie. Hij vertelde over hun profeten (Aisa) en de feestdagen. Op het laatst kon ik hem niet zo goed meer volgen. In z'n huis kreeg ik dadels en hij wees me een toilet en een kraan. Daarna ging ik eten en hij ging bidden, trok z'n schoenen uit in het zand. Na het eten m'n tent verder opgezet. Karin M had weer opmerkingen over m'n haar en ging me tekenen: ongelijke oren, verlegen oogjes, grote neus en nu m'n haar. Ik krijg er een komplex van. In de bus koffie en chocolademelk gedronken. Ik kreeg 's avonds weer last van steken in m'n hartstreek. Ging vroeg naar bed en hoopte dat het de volgende dag weer over zou zijn. Het maakt me wel een beetje angstig.

Ghardaia

Gisteren was Ida jarig. Als kado gingen we naar Zelfana; een uurtje rijden, waar warme baden waren. De truuk werd voor het badhuis neergezet. Een groep ging met de landrover naar Ghardaia. Herman moest geld halen. Het was vrijdag, de Moslimse zondag, dus dat lukte niet. Ik had zin om er alleen op uit te gaan en ging niet met de jeep mee. Na een half uur liften kwam de eerste auto langs, een Berliet, een ouwe Franse vrachtwagen. De stoelzittingen kapot. Met een beetje Frans kon ik me wel redden. Wat praten over auto's en deviezen en 20 km verder zette hij me er weer uit. Vreemde gewaarwording was dat. Alleen in de dessert met voor en achter je een lange weg en zo nu en dan een auto die langs komt. De wind waaide, zand in de ogen en de zon brandde. Te koud vanwege de wind, te warm vanwege de zon. Je voelt je dan eenzaam. Een tweede vrachtwagen, een Volvo, nam me mee. Hij vervoerde ijzer uit Italië. De man was vrolijk, woonde in de buurt van Oran, 600 km verder. We praatten over onze reis. Hij ging ook naar Tamanrasset. Maakte fuck-gebaren, toen hij hoorde van de 10 vrouwen in de bus. Hij wou wel een nachtje bij ons doorbrengen. Hij bracht mij tot midden in Ghardaia. In het centrum doolde ik wat rond. 

Kleine overdekte straatjes met trappetjes naar boven waar ezeltjes overheen renden. Ik kwam helemaal boven bij de moskee. Binnenin trok ik m'n schoenen uit en ging naar binnen. Jammer, ik werd teruggehaald, omdat het voor hun 'zondag' was. Naar beneden verdwaalde ik in de straatjes en de weg vragend ("c'est l’heure de prière") kwam ik weer terug op de markt in het centrum.

In een restaurantje ging ik wat eten: kip! De mensen waren heel vriendelijk. Niet zo opdringerig. Bij een hotel was een mooi uitzicht over de stad met de minaretten. Er werd op dat moment ook gevoetbald: Ghardaia tegen Ouargla. De politie stuurde steeds iedereen weg. Ik profiteerde van m'n toerist zijn en mocht wel blijven zitten. Toen ik terug wilde, was ik de plaats vergeten (Zelfana) en bij een Syndicat d'Initiative kwam ik daar weer achter.

Terugliften was makkelijker. Eerst had ik een lift naar het vliegveld (2 uur vliegen naar Tamanrasset voor 275 DA). De man had het steeds over Franse francs. Uiteindelijk wisselde ik 50 FFr voor 75 DA. Het onderhandelen ging me goed af. Totaal was het 60 km naar Zelfana. Ik had nog een lift van een artiest in een Peugeot, hele gekke vent. Kon hem goed verstaan. Morgen ging hij naar In Salah (700 km verder..). De laatste lift was in een 2-persoons cabine.

In Zelfana verkocht ik een spijkerbroek en NY t-shirt voor 20 DA. M’n tent ergens opgezet in de bosjes. 's Avonds hadden we droge aardappelen met uien en wat groente. Het eten wordt slechter. Prijzen van voedsel ook steeds hoger. 's Avonds een uurtje gebaad. Heerlijke, warme natuurbaden. In de bus Ida's verjaardag gevierd met chocolademelk en whisky. In het donker nogal wat gedanst. Piet kwaad vanwege de herrie; hij ging de volgende dag in hongerstaking.

Ida sliep 's avonds bij me in de tent. Feestje door gevierd met whisky, kaas, koekjes en sigaretten bij een kaarslichtje. Heel gezellig. Leuk zitten babbelen over hoe het is zo je verjaardag te vieren en over de groep. Hoe je vooraf tegen iedereen aankijkt en wat je verwachtingen zijn.

Half een gingen we slapen en dat is laat hier. We werden om kwart over acht wakker en omdat we pas om half negen zouden vertrekken, riep ik heel verbaasd "Ida". Vanuit de tent konden we de truuk niet meer zien. Op de plaats waar de truuk zou moeten staan, stond Herman met Emma. De truuk met oplegger waren weg voor een proefritje. Dat ging goed fout. Een paar keer werd hij aangesleept en door wat stommiteiten ging er weer wat mis. Na een paar uur was de truuk weer terug. Ik bleef deze dag lekker bij de auto. Kon wat schrijven, lezen en muziek draaien. Bij de truuk waren steeds een horde mensen. Er werden wat spulletjes verkocht. Corina sloeg wel alles met haar prulletjes, aanstekers en sekspennen. Ze had 80 DA opgehaald. Een man, een monteur van de Algerijnse ANWB, wou whisky kopen voor 100 DA. De prijs in het zuiden moet nog hoger zijn, dus ik hou het nog even vast. Later zat hij bij ons in de bus te eten. Hij had naar de koppelingsplaten gekeken.

M'n wasje opgehangen in de wind en in de zon. Alouette knipte m'n haar lekker kort. Zittend op een jerrycan, zonder spiegel. Maar afwachten. De meesten vonden het mooi. Ik ging met Jojo in een klein kafeetje kameel eten. Het leek en smaakte naar biefstuk. Lekker rood, een beetje rosbiefachtig. Het werd eerst geslagen zoals biefstuk en ook een paar minuten gebraden aan beide kanten. Piet die in hongerstaking was, at ook een stukje mee. De prijs was laag, 15 DA voor twee personen.

Voor we gingen eten nog een bad genomen. Homerus in bad gelezen. De twee monteurs aten ook mee. Met één nog een tijdje gepraat. Hij kwam uit een gezin van 9 kinderen, allemaal jongens, uit Noord-Algerije. Karin M was ziek en bleef in Ghardaia in een hotel. 's Avonds bleven we in de truuk. De chocolademelk werd weer klaargemaakt en de toastjes kwamen erbij. 

De maan was 's avonds heel mooi, met kringen eromheen. Een lichte, grote kring was wel heel apart. 't Was onbewolkt en het lijkt morgen een mooie dag te worden. 

Jojo moest 's ochtends eerst nog in Touggourt naar de tandarts. Om half 11 reden we dan weer. De Bedoeïenenkinderen waren nogal lastig. Bij het vertrek werd er met stenen gegooid. Een tot ziens in Mohammedaanse landen? Omdat we 's ochtends nogal wat tijd hadden, was er gelegenheid om ons te wassen. In een beekje met lauw water een bad genomen. John nam ook een puur natuur bad: poedelnaakt wassen. Bij het beekje stonden ook veel palmbomen. Na een paar mislukte pogingen en open handen en voeten, hadden we dan toch de dadels te pakken. Aan oranje takken hingen grote dadeltrossen. Ze waren helaas nog niet helemaal rijp. In het zand vonden we ook nog de resten van een dode ezel; een poot, ruggewervels en een kop. De wervels hangen nu in de bus. Toen we gereed waren, vertrokken we richting Ouargla. In Ouargla regende het en was het koud. Op een klein marktje kocht de kookploeg eten in. Er was weinig te zien en we reden dan ook al snel weer verder, over een kleine weg door de Sahara. Tegen de avond begon het te stormen en kwamen we in een zandstorm terecht. Herman durfde niet verder en zette de wagen aan de kant. In de storm zetten we onze tenten op. Veel problemen gaf dat niet. M'n tent stond vrij snel. Je raakt eraan gewend. Jojo's tent stond een beetje wankel. John verzegelde z'n scheerlijnen met grote keien. Arne zette zoals altijd ook z'n tent op, maar sliep er niet in. We zetten Toos haar tent op. Ze had kookdienst. De anderen van de kookploeg sliepen bij ons in de tent. Karin bij John en Hans bij mij.

De kookploeg: kleine Karin, Toos, Hans

Het eten was weer goed, en met stoofvlees. 's Avonds werd er zoals altijd nog wat gekeuveld, sterke verhalen, etc. die ik weer snel vergat. In de tent nog wat met Hans van Oostveen gepraat. Hij is 30 en nog met z’n kandidaats biologie bezig aan de VU. We kenden samen nogal wat mensen. Ook het wel en wee in de groep bespraken we natuurlijk.

Woensdag geloof ik, 17 december, 1 maand onderweg. Om 6 uur wakker. Het was nog donker en ik had diarree. De muzelman riep het gebed van de moskee. Weer in slaap gevallen en om 5 minuten voor 8 gewekt. Nog 5 minuten ontbijt. Encounter Overland was al aan het inpakken en vertrok om 8 uur. Wij om 9 uur. De diarree bleef. Tijdens het tillen van de rails in de auto kreeg ik deze tegen m'n ribbenkast. De hele dag het gevoel van gekneusde ribben.

Onderweg hielden we bij een klein plaatsje halt, waar op dat moment net speelkwartier was. We (Thea en ik) praatten een tijdje met de leraren, met de mooie namen: Maamir Abdelaziz, Ben Amara Bonbaceur en Khalef Sadok. We werden door hen uitgenodigd voor koffie en kregen brood, kaas, mandarijn en een ansichtkaart. Ze vertelden over de school. De eerste 2 jaar Arabisch. In het derde jaar Frans erbij. Wij vertelden over·onze reis. Ze zagen ons als echte kapitalisten. Maamir (32 jaar), die getrouwd was met een 24-jarige vrouw en al een kind van 11 jaar had!, wilde deviezen wisselen. We·gingen daar (nog) niet op in. Wel wisselden we onze adressen uit.

Goed, we waren daar een uur geweest en zouden maar een half uur pauzeren. Terug bij de truuk: geen truuk. Jan en Pieter ontdekten we tussen de Algerijnen. Jan: "Het sterkste staaltje van asociaal gedrag dat tot nu toe vertoond is". De truuk stond 2 km verder bij een pomp. In een taxi reden we daarnaar toe en ik mocht afrekenen met de chauffeur (10 D, dat is 5 gulden). Iedereen, de oudere dames en Jan, waren hartstikke nieuwsgierig wat we betaald hadden. "Geen commentaar".

We reden verder naar Touggourt. Alleen maar zand, zo nu en dan wat palmbomen. In Touggourt waren we rond half 1. Jojo moest naar de tandarts en kon niet eerder dan half 3 (=half 4) geholpen worden. Een uur tijdsverschil. De stad ingewandeld en wat rondgekeken. Kwam nog met een Algerijn op de foto. De E.O.-tour was er ook. Later ging ik met Corina en Toos de grotwoningen bezoeken. Soort katakomben. Donkere holen waar veel kinderen speelden. In een huisje gekeken: kamer met bed, kleine ronde tafel met kachel, burootje, telefoon en spiegel. C'est toutes. Weer later naar een Monoprix om bier te halen. Je moest wel lege flessen meenemen en die hadden we niet. Teleurgesteld weer weg. Met Ida en Thea naar een confissserie gegaan. Glaasje drinken: melkachtig, groen, zoet drankje en "gebakjes". Drie soorten, die we alle 3 probeerden.

Bij de truuk waren we weer het laatst. Wat een dag. Even buiten Touggourt zetten we onze tenten op. Bedoeïenen liepen om onze tent heen en waren nogal ophitserig tegen elkaar. We zagen bij enkele hutten verderop een vuurtje branden en gingen kijken. Ida, Thea, Corina en later Johan. Bij het vuurtje gingen we zitten en kregen thee. Theeritueel. De kannetjes werden in het vuur gezet. Glaasje vol, weer terug in de kan. Glaasjes werden rondgegeven. De vrouw liet veel sieraden zien. We begrepen niet veel van wat ze zeiden. Alleen Arabisch. Wel heel gezellig zo, met  z'n vijftienen rond een klein vuurtje. We deelden de snoepjes rond. De kinderen en ook de ouderen waren er dol op. Ze wilden ook kleren hebben maar dat ging niet door.

In de truuk aten we stamppot andijvie met worst en sinaasappel na. We liepen om beurten wacht bij de tenten. Gisteren waren er spullen uit de tenten gestolen en later gesignaleerd in een dorpje (o.a een schaakspel). Thea was een beetje kwaad. "Arme mensen, waar wij van profiteren". In de truuk nog wat met Arne gepraat (hij had de fles whisky van John leeggedronken!) en geschaakt (+verloren).

Verhaal in de bus: eiland spermatozoïden, onder het maagdeneiland, met een berg (Venus). Kunnen niet optellen, alleen aftrekken. Favoriete sport: paalklimmen. Vrucht: eikels. Weer: zo nu en dan ruk- en trekwinden.
Na de thee en de koffie met gebak (Piet) ging ik naar m'n tent. Karin M was vandaag ook jarig, maar deed er weinig aan. Het is nu half 12. Val bijna in slaap. De rust

Om 11 uur vertrokken we. Corina, Ida en ik hadden vandaag kookdienst. Het ontbijt bestond uit havermout. Van Tozeur reden we rechtstreeks naar de grens. Daar kochten we van ons laatste Tunesische geld brood en eieren. Bij de grens moesten we een paar uur wachten, maar dat was niet zo erg. Het middageten en de zon hielden ons wel bezig. 

Eerst door de Tunesische douane; daarna de Algerijnse, die wat moeilijker deed, maar uiteindelijk viel het allemaal erg mee. Het geld kon weer uit de onderbroek gehaald worden en gedroogd... Aan de grens moesten we opgeven hoeveel geld we bij ons hadden. Het zwart geld was overal weggestopt.

We reden daarna meteen maar weer verder. De landrover nog steeds voorop. Dichtbij El Oued parkeerden we. Hier staan nu met twee Duitse landrovers en een Encounter Overland. De Nederlanders uit deze groep kwamen even kijken en praten. Ze waren nu 2 weken (!) onderweg, vanuit Engeland. Soms 12 uur rijden!

Encounter Overlanders

Wij moesten echter meteen aan de slag voor de chili con carne. Na een beetje geruzie met Corina over een blikje sardientjes, begonnen we de blikken te zoeken: 8 bruine bonen, 1 champignons, 1 stoofvlees en 4 blikken ananas. Flink uitgesloofd en extra gemaaakt omdat Pieter vandaag jarig is en 44 wordt. Na het eten ons praatje. Willem noemde z'n punten van ontevredenheid op. Te weinig water. Te weinig materiaal (sleepkabel). Te weinig vertrouwen in de chauffeur. Te weinig eenheid in de groep. Bij Jan kon er alleen een sleepkabeltje af. Willem wil nu in Gardaia uitstappen. Door onze bijval werd Jan weer agressie: "Dit is avontuur!". Het leek wel muiterij...

's Avonds niet veel bijzonders. Morgen vroeg op. De grote zandbak..

Vanochtend om half tien gewekt door de kookploeg. Brood met kaas en tomaten. 's Ochtends nog wat in de truuk rondgehangen. Er was bijna een ongeluk gebeurd. Herman had de truuk en trailer losgekoppeld zonder de trailer op de handrem te zetten ("welles"-"nietes") en zonder blokken voor de wielen te leggen. De trailer was meters achteruit gerold tot de gasflessen en de rails voor de jeep. Alles ging deze keer nog goed. We houden ons hart vast. Willem was hierover zeer ontevreden. Hij wil in Tamanrasset uitstappen. Onervaren chauffeur, geen sleepkabel, een kwart van het nodige drinkwater bij ons, de oudere dames, etc. We praatten er wat over en wilden het vanavond voorleggen.

Met John ging ik Tozeur in. We wilden een bad (Hammam) gaan nemen. De eerste auto die passeerde gaf ons een lift tot aan het pleintje in het centrum. De hammam was gesloten tot 4 uur. We aten couscous en kip en kochten nog wat spulletjes: kaarsen, mandarijnen, koekjes, amandelen. Bij de kledingzaakjes probeerden we de spijkerbroeken te ruilen, zonder sukses. Wel konden we hasjies kopen (100 gulden voor 10 gram Maroc). Een afspraak gemaakt voor 8 uur, maar ik wist wel dat die niet doorging. Vervolgens gingen we naar hotel Splendid. Bier, bouca en wijn. We hadden daar om 4 uur afgesproken met de anderen. Een douche in het hotel genomen. Brieven en filmrolletje gepost. 

Bij Tahar en Gerda 'uitgenodigd'.

Daarna gingen we naar het huis van een Tunesiër, Tahar, die met een Nederlandse getrouwd was, Gerda, en een paar jaar in Vianen had gewoond. We aten couscous met vlees, groente en saus. Koffie, mandarijnen en dadels toe. Verrukkelijk. Daarna kregen we problemen over het geld. Iedereen moest 1 D betalen, wat veel te veel is. Morgen komen ze geld halen. Met de landrover gingen we terug en weer een tijdje met Ida gebabbeld over de Dijkers en de Pleiners (jaren 50 Amsterdam). Vanavond van haar gewonnen met schaken! In m'n tent nog wat na zitten denken over deze reis. Worden we uitgebuit? Wat te doen? Ik blijf vol optimisme!

Vandaag een bloemetje gekregen van Karin M. Wat betekent het?

Jan legde vandaag uit wat we bij de grens moesten doen. Het Algerijns geld van de wisselneef in een sok of onderbroek doen. De rest opgeven, behalve het zwarte geld. "Probeer zo eerlijk mogelijk te blijven."  "Gevaarlijk". "Tien jaar bak is ook niet alles".

's Ochtends rijp op het veld, ijslaagje op het drinkwater, maar wel een zon die de warmte aankondigt.

Om half tien reden we. Een stop in Gafsa. Vlaggetjes vanwege het bezoek van de eerste minister die een dag eerder langs was geweest schuurden over de trailor. Mooi gezicht. De nieuwsgierige Nationale Garde kwam kijken en bood z'n bescherming aan. Agentje pesten door Grika. Daarna Tozeur. Een uur Tozeur in geweest. Bij een kledingzaakje konden we onze kleren en schoenen ruilen. De volgende dag om 10 uur zouden we terugkomen. Een Nederlander had ons naar deze plaats, bijna Sahara, gebracht. Hij had teveel Algerijns geld (800 gulden) en wilde een goeie deal met ons maken. Ik kocht voor 50 gulden Algerijns geld en kreeg 150 dinar (=75 gulden). Iedereen kocht wat. 's Avonds in Hotel Splendid bouca en bier gedronken. Bij een ander hotel nog wat geld gewisseld (100 FFr = 9 D). Ik kon Willem de twee dinar geven voor het Berberfeestje.

Vanochtend  om 9 uur een bord havermout in m'n tent gehad van Karin M. Samen hier gegeten. Tot half 1 geslapen. De trailor is weer helemaal schoon en in orde gemaakt. M'n was gedaan. Mieke was het wasvrouwtje en vouwde en draaide alles.

's Middags de Chott-el-Djerid opgeweest. De zoutvlakte. Heerlijk rustig. Ik voelde me een vrijbuiter met m'n doek om, een stok, mes en een veldfles. Tegen zonsondergang richting oase gelopen. In de oase kleine tuintjes met bevloeiing. Tussen de palmbomen verdwaalde ik. Bij een klein hutje waren ook twee Fransen, die me met hun Peugeot weer terugbrachten, 5 km verder. Ik was helemaal de verkeerde richting opgelopen. Koud en hongerig. De geplukte takkenbos had ik achtergelaten.

Hotel California-achtige oase

Dicht bij onze standplaats uitgestapt en met Alouette en 'kleine' Karin verder gelopen. Lekker gegeten: 2 borden uiensoep en 2 borden zuurkool met stoofvlees. Afwas.
Karin M kwam vanavond weer afzeggen voor een plaatsje in de tent. Jojo was verliefd op haar. M'n veldfles met thee meegenomen naar de tent, Karin kwam nog even langs met kakies en haalde later nog thee. Ze vertelde me over m'n verlegenheid. Baba. Nu 1 uur. Mooie sterrenhemel, de maan is verdwenen. Nog even uit de tent om de thee uit te pissen. Nog een sigaret, stukje Koran en wat koude thee. Welterusten.