De Handelskade in de wijk Punda, bekend van foto's en reclames. Een houten pontonbrug over de Sint Annabaai verbindt de wijken Punda en Otrobanda.
Ik laat Daphne Bunskoek deze keer eerst aan het woord (https://www.nationalgeographic.nl/curacao/2017/07/daphne-bunskoek-op-zoek-naar-het-ware-curacao): (...) Die nette en gepolijste
voorkant kom ik ook tegen als ik die avond rondloop door de straten van de wijk
Otrobanda, letterlijk ‘de andere kant’ van het centrum van Willemstad. Alle
huizen lijken pas geverfd en zelfs de meest onooglijke bouwval is van een lik
pastelverf voorzien. Dat blijkt het werk van onder anderen Kurt Schoop, een van
de betrokken bewoners uit de wijk die de wandeling deze avond hebben
georganiseerd om te laten zien hoe de wijk is opgeknapt.
Oudroze geschilderd bouwval
En met het geverfde interieur wordt het 'Art'.
De kleuren van de huizen die
zo kenmerkend zijn voor het eiland kennen trouwens een geestige geschiedenis.
Albert Kikkert, in 1816 benoemd tot Gouverneur-Generaal van Curaçao, vaardigde
een decreet uit dat de witgekalkte huizen op het eiland zo snel mogelijk in
pasteltinten geverfd moesten worden. Het wit van de gekalkte huizen zou tot
blindheid leiden en voor algehele gezondheidsproblemen zorgen. Toen deze grote
operatie was voltooid, werd pas duidelijk dat Kikkert de eigenaar van de enige
verffabriek op het eiland was. De doctrine van Kikkert geeft nog steeds elk
bouwval kleur.
Voor zijn werk kwam Schoop zo’n tien jaar
geleden in Otrobanda terecht, en hij was op slag verliefd op de mensen en hun
levensinstelling. ‘De relaxte sfeer die hier heerst aan de ene kant en de
daadkracht van de bewoners aan de andere, trok me enorm aan. Ik voelde me
gelijk thuis.’ Destijds waren de meeste huizen in Otrobanda verkrot en
criminaliteit vierde er hoogtij. Samen met buurtgenoten verfde Kurt de
leegstaande panden, werden afvaldumpplekken midden in de wijk omgetoverd tot
kinderspeelplaatsen en is de veiligheid door middel van betere verlichting en
buurtbewaking enorm verbeterd. En nu is hij eigenaar van drie aaneengeschakelde
panden in de Ferdinandstraat die hij grondig verbouwde en verhuurt aan
toeristen en stagiaires. Het liefst had hij het hele complex in zijn favoriete
kleur geschilderd, aquablauw, maar zoals de geschiedenis dicteert kleurde hij
het middelste huis in een andere kleur: oudroze.
En nu mag ik... 😊 Na Suriname ben ik deze week in Curaçao aangekomen en slaap in
het kleurrijke Bario hotel in de wijk Otrobanda. Aan de bar vraag ik naar
een paar bezienswaardigheden. Ik kan wel een middag wel vrij plannen. De rest van de
tijd ben ik druk bezig met het advies voor een nationaal tbc-plan. “Je kunt donderdag
mee met een wandeling door de wijk”, zegt de man. Het is Kurt. Hij is mede-eigenaar van het
hotel dat bestaat uit kleurrijke huizen, die met elkaar verbonden zijn door patio’s.
Daphne beschrijft hierboven heel goed wat Kurt tijdens de wandeling ook vertelt. Autobestuurders
toeteren naar hem en onderweg maakt hij praatjes met de oudere Curaçaoërs die voor hun huis zitten en vertelt me over
de mensen. De wijk staat bekend als een ‘blue zone’: veel mensen worden honderd
jaar of ouder, vooral vrouwen.
Bij een bouwvallig huis laat hij de samenstelling van de muur zien, die bestaat uit brokken rots en zand van het strand. Het verpulvert onder zijn vingers. Nog
steeds doordringt met zout. Een goede voedingsbodem voor planten en bomen.
De straten zijn schoon, heel anders dan in Suriname. Zijn (levens)motto is: 'Leave it behind better'. De wandeling is ook om me te laten verwonderen van de schilderingen. Geniet mee!
Voormalig bordeel met Dominicaanse en Haitiaanse sex werkers in de Ferdinandstraat. Nos Kaya = Onze straat
Passage Breedestraat onder de Arubastraat
(Open) café/restaurant tegenover Kura Hulanda (een museum over de slavernij), met mooie muurschildering
Met Kurt
In het hotel laten de 'oudjes' zien hoe je de salsa moet dansen. Het hotel heeft ook een buurthuisfunctie. Deze week was er een lunch voor de oudere bewoners.
Het is al licht als ik wakker
word. Vandaag geen werk, het is zaterdag. Ik sta op en kijk uit het raam. Het regent
niet. De straat is wel nat, maar zo op het oog zijn er geen grote plassen. Ik
waag het erop, neem een paar slokken water en trek m’n hardloopschoenen aan. Mijn
appartement is aan de Prins Hendrikstraat. Deze straat uitrennend kom ik via de
Verlengde Mahonylaan op de Tourtonnelaan. De groentemannen/vrouwen zijn al bezig
om hun kraam voor een nieuwe dag klaar te maken. Ik sla links af de
Schietbaanstraat in en ren tussen twee grote begraafplaatsen door, links de RK
en rechts de Chinese. Nog één straat, de Kamponglaan, en ik ben bij het bos
waar ik m’n rekoefeningen doe. Dit is m’n favoriete stukje: een zandpad, de
Spathodelaan, door een dichtbegroeid bos met hoge bomen. Vorig jaar zag ik hier
twee luiaards hoog in de bomen. Er zijn ongetwijfeld ook apen. Onderweg kom ik
andere sporters tegen, vooral stevige wandelaar. Terug dezelfde weg. Een vrouw
plukt laag bij de stam van een boom groene vruchten en doet ze in een teiltje. “Het
zijn birambi”, zegt ze, “erg zuur” en biedt me er één aan. Ik sla het af, want
heb geen zak om ze in te doen. Op het internet lees ik dat je er chutney van
kan maken. Bij de Kamponglaan veegt een vrouw het terrein van haar warong schoon.
Daarnaast ligt het voetbalveld van SV Puna Nani, met een mooie tribune. Het veld is erg drassig
na drie dagen stevige regens, maar er wordt vandaag en morgen gewoon gevoetbald. Op de Schietbaanstraat houdt een man een kooitje
vast met een vogel. Het is een rowtie. ’s Ochtends laten mannen deze zangvogels
uit of gaan naar een wedstrijd. Maar ik hoor alleen de grietjebies ‘grietjebie’
roepen. Het geeft me altijd weer een fijn Surinamegevoel. Het laatste stukje ren ik
weer. Na een uur ben ik thuis. Het is 27 graden buiten, binnen zet ik de airco
aan. De cooling down kan beginnen.
De pont naar de overkant van de Surinamerivier is er al lang niet meer. Nu één van de 'no go'-plekken.
De drie weken zitten
erop. Enerverend als altijd. Druk ook. Deze keer ondersteunde ik onder andere een
tbc-screening bij drugsgebruikers. ‘No go’-plekken, maar met een goede voorbereiding
en de juist contacten is het okay om daar een uurtje te zijn. Wel schokkend om te zien hoe mensen (over)leven.
Het broodje en drankje als ‘tegenprestatie’ voor de screening werd gretig afgenomen.
Donderdag vroeg de
verpleegkundige of ik meewilde naar ‘de patiënt die op de vuilnishoop leeft’. Deze
man en zijn zoon hebben een huis, volgens de chauffeur een krot, dichtbij de
vuilnishoop betrokken. Rondom hun huis ligt het afval waar zij de metalen uit halen of al uit hebben
gehaald. Hij vertelde ons de kiloprijzen voor ijzer, aluminium, oranje en rode
koper. Rode koper levert het meest op 158 SRD (bijna 5 euro) per kilo op. Circulaire bedrijfsvoering
in Suriname. Maar er was eigenlijk geen scheiding meer tussen de vuilnis om
zijn huis en in zijn huis. Een Engelse collega verweet de tbc-bestrijders eens,
dat we mensen uit de goot halen, ze van tbc genezen en ze weer terug dumpen in
de goot. Patiënten met tbc hebben veel meer noden. Op de terugweg brainstormden
we hoe deze vader en zoon geholpen kunnen worden om hun leven
weer wat meer georganiseerd te krijgen. Het tbc-programma heeft daarvoor fondsen. Er zijn ook een aantal organisaties in Suriname die met dit soort problematiek werken. Ik ga de komende weken online opvolgen waar men op uitkomt. Dat moet uiteraard
samen met de patiënt.
De benedenverdieping was de afgelopen drie weken mijn verblijf.
Brokopondo stuwmeer
Het stuwmeer ontstond tussen 1961 en 1964 na de aanleg van de Afabaka dam in de Surinamerivier. Bewoners van 15 dorpen werden geresetteld, hun dorpen verdwenen onder water.
En dan slaat het weer om. De grote regentijd is begonnen.
Spandoek dat sinds de inval in Oekraïne tegenover de Russische ambassade hangt
Bij de landing in Riga werd er hard geklapt. Meestal gebeurt dat omdat
passagiers opgelucht zijn dat de reis goed verlopen is. Dit keer omdat we na
veel vertraging eindelijk in Letland waren. We konden eerst pas met een uur vertraging
aan boord. Daarna bleek bij de startbaan dat een van de radio’s in de cockpit niet
werkte en taxiede het vliegtuig terug naar de gate. De opgeroepen technicus kon
de radio ook niet aan de praat krijgen en dus moesten we wachten op een ander
vliegtuig. Toen we daar eenmaal in overgestapt waren, was er geen ‘pushbacktruck’
beschikbaar. “Murphy’s law”, zei de stewardess. En zo vertrokken we met 4 uur
vertraging uit Amsterdam, ook al met applaus.
Maar het applaus had niks te maken met de vlucht. Bij het vertrek
kregen veel Letten nog net mee dat het nationale ijshockeyteam gescoord had. Ze
speelden tegen de Verenigde Staten om de derde plek in het wereldkampioenschap.
Bij de landing, was de blijdschap natuurlijk groot toen de mobieltjes meldden dat
het kleine Letland brons had veroverd door het grote Amerika te verslaan, in de
verlenging met een golden goal. Toeterende auto's met vlaggen reden de bus voorbij die me van het vliegveld naar het hotel bracht. Het parlement besloot 's avonds dat de volgende dag een vrije dag was (https://nos.nl/artikel/2476973-historisch-ijshockeyresultaat-leidt-in-letland-tot-spontane-vrije-dag). Gelukkig ging de workshop die wij over resistente tuberculose organiseerden, gewoon van start. De Letse deelnemers hadden een kort nachtje gehad.
De geschiedenis van Letland is een bijzondere, zeker met de huidige
Russische oorlog tegen Oekraïne in gedachten. ‘Lijfland’ is eeuwenlang bezet
geweest door Duitse ridders, Polen, Zweden, Russen (tsaar Peter de Grote), Fransen
(Napoleon), weer Russen en weer Duitsers (Eerste Wereldoorlog). Maar bij het einde
van de Eerste Wereldoorlog (1918) zagen de Baltische landen eindelijk kans om onafhankelijk
te worden. Voor het eerst een eigen natie. Dat duurde tot 1940. Een jaar
eerder, op 23 augustus 1939, hadden Stalin en Hitler een (geheim) akkoord (het Molotov-Ribbentroppact) gesloten waarbij de Baltische Staten onder de invloedsfeer van de Sovjet Unie kwamen. Een jaar later annexeerde de USSR de landen na een schijnreferendum. Tegenstanders werder gedeporteerd naar de goelags (strafkampen). In de zomer van 1941 namen de Duitsers de Baltische
landen in, vermoordden het grootste deel van de Joodse bevolking en voerden veel
mensen naar hún concentratiekampen. Drie jaar later kwamen de Russen weer
terug, met opnieuw deportaties naar Siberië. Elke Letse familie kent wel iemand die weggevoerd is naar Duitsland of Rusland.
In 1989, 50 jaar na het Molotov-Ribbentroppact, was het besef groot
dat vreedzaam verzet de enige manier was om weer onafhankelijk te worden. Deze
Baltische Weg (Baltic Way) is niet in mijn geheugen gekomen, omdat we toen in Zambia woonden en alleen nieuws konden volgen via de wereldomroep. Beelden van de val
van de Berlijnse muur zag ik ook pas vele maanden later.
Op 23 augustus 1989
kwamen 1,5 tot 2 miljoen Esten, Letten en Litouwers ‘s avonds als een flashmob uit
hun huizen. Sommigen mensen waren met busjes naar lege plekken in het land gegaan. Om 7 uur gaf iedereen elkaar een hand en zo kwam een keten van 660 km tot
stand. Mensen zongen volksliederen, waardoor dit ook de zingende revolutie
wordt genoemd. De Sovjet Unie greep niet in, maar het herstel van de Baltische Staten liet nog
een tijd op zich wachten.
In januari 1991 werd het nog spannend toen Sovjet tanks Riga binnenreden. Het Letse volk bood ook nu een vreedzaam protest door
op strategische punten barricades op te werpen. Ongewapend. Met de afbrokkeling van het
Sovjetimperium werden de Baltische landen later dat jaar weer zelfstandig. Nu 32 jaar. Veel mensen hebben herinnering aan andere tijden.
Het is een lang verhaal geworden over een complexe geschiedenis die
goed te uitgelegd werd in het Occupation Museum. Het bezoek aan
het museum en aan Letland liet me weer eens zien wat voor shit er allemaal in de wereld is (geweest) en hoe belangrijk vrijheid is. Letland kan zich met 1,8 miljoen inwoners alleen veilig voelen in de Europese Unie en onder bescherming van de NAVO. Solidariteit is belangrijk. De Letten laten hun steun aan Oekraïne op veel plaatsen zien. In de stadsbussen hangt de geel-blauwe vlag als stil maar krachtig protest. Mijn
Letse collega had er ook altijd eentje op de achtergrond bij onze digitaal
overleggen.
Het was heerlijk om nog vier dagen samen de stad te verkennen. Riga heeft op mij altijd een aantrekkingskracht
gehad en stelde niet teleur. Zaterdagavond belandden we in een ‘vrijstaat’
waar een hippie- en punkfestival was. Het was mooi om daar rond te hangen
en van de vrije geesten te genieten.
Er was nog veel meer in Riga:
Albert iela, dé straat in Riga met Jugendstil-gebouwen
Houten huis aan Lapu iela 17 met art deco ramen
Centrale Markt, gebouwd van oude zeppelin-hallen, met Oekraïense vlag op de ramen
Nou, het was geen dag hoor, maar een
paar uurtjes. Het is ook niet het eerste waar je aan denkt als je naar Suriname
gaat. De beheerder had dat wel graag gehoord. Ik kwam hem tegen toen ik wegfietste.
Een vriendelijke man. Of ik het naar m’n zin had gehad? Het was zeker aangenaam
om deze zondag na een lange vlucht een beetje rond te lopen in de dierentuin.
Mooie paden, weelderige flora. Ik had net in de stad een ‘stadsfiets’ gehuurd voor
de komende week. Deze keer maar eens niet elke dag met de taxi naar het werk,
hoewel fietsen in het Surinaamse verkeer, wel een uitdaging zal zijn. En goed
blijven onthouden dat ze hier links rijden en ik dus ook.
Jaguar, in het Sranan: penitrigri, pakiratigri
Welke dieren de meeste indruk
hadden gemaakt? Even denken. De jaguar is een imposant dier. Die wil je niet
in het wild tegen komen, hoewel ze zelf niet van mensen houden. De slingerapen waren
erg grappig en fotogeniek. Zij hebben gelukkig een eigen (ei)landje. Want het
blijft een dierentuin, met dieren in gevangenschap. Kan dat nog wel anno 2023?
De
man vertelde dat hij in een rubriek ‘Suriname vertelt’ voor een krant schrijft, en
vroeg of ik zin had om daaraan mee te werken. Alle toeristen zouden volgens hem direct
van Zanderij, het Schiphol van Suriname, naar de dierentuin moeten om eerst de dieren te leren kennen, alvorens ze in de jungle te spotten. Ik
had al gezegd dat ik geen tijd had voor een interview, maar vertelde dat de
dierentuin toch vooral voor de eigen bevolking is. Het was mooi te zien dat
gezinnen met jonge kinderen langs de kooien lopen, ook langs de geiten en
konijnen in hokken, er verliefde stelletjes op bankjes naar de slingerapen kijken. Voor kinderen waren er ook andere opties, zoals een zwembad met water
uit de rotsen (een subtropisch zwemparadijs!), veelkleurige speeltoestellen en volop
schaafijs. Mijn feedback werd op prijs gesteld en ik het praatje. Dat is toch
anders dan op een rode, oranje of groene smiley drukken, die je vooral op vliegvelden ziet. Die moeten overal snel
weggehaald worden, maar dat terzijde.
roodgezicht slingeraap
Het is een ander stukje Paramaribo,
dan ik tot nu toe gewend ben. Mijn lodge ligt direct achter deze dierentuin. De
taxichauffeur informeerde me gisteren dat dieven twee kaaimannen (kleine
krokodillen) hadden gestolen. Vandaag nagevraagd en het klopt. Zelfs binnen een
dierentuin zijn dieren niet veilig.
Er lagen nog 3 kaaimannen in het water
Ik ben hier eerst twee weken voor
werk en heb daarna nog twee weken vakantie. Eens zien of ik de brulaap, kwatta
aap, groene anaconda, ocelot of toekan herken als ik ze tegen kom.
‘Je kunt het weekend met de jongens mee’,
zei Venski, de zzp touroperator. In Nederland en afgelopen week hier in Suriname had ik geprobeerd
mijn weekend in te vullen met een leuke trip, maar zonder succes. Er
zijn weinig toeristen en het is nu regentijd. Vrijdagmiddag meldde Venski zich.
Ik kende hem via-via. De ‘jongens’ waren 50-jarige Javaanse dorpsgenoten. En
als ik wilde, kon ik ’s nachts de zeeschildpadden eieren zien leggen op het
strand. Dit was natuurlijk veel beter dan een trip met een reisbureau.
Ik werd direct opgenomen in de groep. ‘Oom Gerard’ en ‘meneer Gerard’
grapte één van de reisgenoten, want ik was tien jaar ouder dan
hij. Dat ik als arts mee ging naar het kampement, maakte ook indruk. Surinaamse
artsen doen dat niet. Van Venski moest hij me gewoon Gerard noemen, maar dat
werkte niet.
Sleephelling tussen zoet en brak water
Met twee auto’s reden we naar
Mariënburg en staken met een korjaal de Commewijnerivier over naar de (oude) plantage Johanna
& Margaretha. Hier werden de koelboxen, hangmatten, voedsel en het bier overgeladen
in drie bootjes. Eerst voeren we een kwartiertje door het kanaal van de
plantage, en na de sleephelling door het natuurgebied dat Matapica heet. Vroeger
waren hier ook plantages, maar door het ingestroomde zoute water van de
Atlantische Oceaan is het nu een moeras met brak water. Er leven veel vogels en kaaimannen. Ook de anaconda, een wurgslang, komt er voor.
Deze kaaiman/vrouw werd 's nachts door de jongens geschoten.
De jongens kwamen vooral voor de
vissen. Na een uurtje hingen de uitgezette netten al vol met snoek en tilapia. De
koelboxen werden tot de rand gevuld; de vis werd met het meegebrachte ijs gekoeld.
Men was sowieso heel goed voorbereid, want er kwam een tandenborsteltje uit de
verpakking om de krabben vakkundig schoon te maken. De krabben werden gefrituurd,
uiteraard met rode peper, en samen met de rijst was het een lekker pittg ontbijt.
In de avond/nacht ging ik met Venski
en een bootsman naar het strand om de zeeschildpadden te zien. Groene schildpadden
zijn 250 kg zwaar. Ze drijven 's nachts met
opkomende vloed naar het strand, graven zich in een half uurtje in, en leggen
dan zo’n 100 tot 150 pingponggrote eieren in een kuil, die ze vervolgens met
hun flippers dichtstampen. Na 70 dagen komen de jonge schildpadjes uit. Maar
helaas…, ik heb ze niet gezien. De opkomende vloed was maar matig. En verderop
waren schippers met netten aan het vissen, waardoor de schildpadden het strand waarschijnlijk niet konden bereiken. Na 3 uur wachten, lek gestoken door muskieten en tot
op de draad nat geregend (maar ook weer opgedroogd), hielden we het om 11 uur voor
gezien. In het kamp sliep ik goed op het matras en onder een klamboe in de
houten keet. Alleen de 'beheerder' was erg luidruchtig in zijn slaap vanwege de alcohol. De ‘jongens’ sliepen in hun hangmatten op de ‘veranda’.
Hangmatteren
Het was heel ‘gezellig’ om zo 24 uur
met hen door te brengen. Venski vertelde dat de ‘jongens’ komende weken hun
verhalen zullen vertellen bij de Chinese supermarkt in het dorp, die ook als
bar dient. En de mannen sturen me deze week nog pompelmoes, ananas en mango om mee te
nemen naar Nederland, want fruit eten doen ze niet. Bij een volgend bezoek aan
Suriname ga ik de mannen zeker opzoeken in hun dorp. En men kijkt uit naar het
filmpje dat ik beloofd heb te maken van ons avontuur. Ik zal het ook in deze blog zetten:
Vrijdag vlieg ik weer terug naar
Nederland, tenminste als de Surinaamse
Luchtvaart Maatschappij (SLM) niet failliet gaat. Op de heenreis hadden ze een vliegtuig gehuurd met een Spaanssprekende crew. Het
zat maar voor een kwart vol. Het verbaast me niet dat SLM in de problemen zit.
Tot slot nog een paar berichten uit de Times of
Suriname of de Ware Tijd. Altijd boeiend en amusant om de krant hier te lezen.
Medewerker gokbedrijf steelt van bedrijf en vergokt het geld.
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
