Yangon, Myanmar

De voortekenen waren al niet goed op Schiphol. Onze bagage kon niet doorgelabeld worden van Tokio naar Yangon (Myanmar), omdat KLM en All Nippon Airways (ANA) geen partners zijn. De bedoeling was om van Amsterdam naar Tokio (12 uur) en daarna naar Yangon (8 uur) te vliegen. Een ongewone combinatie. Een vakantie Myanmar hadden we al gepland, toen de Japanse tbc-organisatie me vroeg om begin maart een presentatie te houden. Zij betaalden een ticket Amsterdam-Tokio (1x hoor) en we hadden dus extra tickets Tokio-Yangon nodig.

De sneeuw gooide zaterdag definitief roet in het eten, want het vliegtuig vertrok ruim twee uur te laat en dat betekende dat eenmaal in Tokio onze aansluiting al weg was. Veel gedoe als je na een nacht vliegen brak uit het vliegtuig komt op een vreemd vliegveld en in een onbekend land. Na een paar uur hadden we alles op een rijtje, dat wil zeggen de enige automaat gevonden die Japanse yens uitspuwde, nieuwe tickets geboekt bij een andere maatschappij om de volgende dag via Bangkok naar Yangon te vliegen en dicht bij het vliegveld in Tokio een hotel geboekt. Leve WiFi en het internet!

Zo kwam het dat we maandagavond, 46 uur na het geplande vertrek uit Amsterdam, eindelijk op Yangon Airport landden. Behoorlijk gedesoriënteerd in tijd, want na een goed nachtje slaap zaten we al in de Japanse tijdzone, en moesten nu over naar de Birmese. Het tijdsverschil met Nederland is 5½ uur. Ooit gehoord dat een land een half uur tijdverschil heeft met andere landen? Myanmar heeft wel meer gekke dingen overgehouden aan de 50 jaar dat het militaire regime de touwtjes stevig in handen had. Vroeger heette het land Birma, maar de landsnaam werd in 1989 veranderd in Myanmar. Overigens is de schrijfwijze voor Birma en Myanmar in het Birmees hetzelfde, dus voor het land zelf was dit geen grote verandering. Rangoon werd Yangon en Naypyitaw (NPT) werd de nieuwe hoofdstad.

De bekendste Birmees is Aung San Suu Kyi, die in 1989 door de militairen onder huisarts werd geplaatst. Haar partij won in 1990 de 'vrije' verkiezingen, maar de uitslag werd niet erkend door de militaire machthebbers. Al in 1991 kreeg Aung San Suu Kyi de Nobelprijs voor de Vrede, maar het duurde tot 2010 tot het huisarrest werd opgeheven. Bij de laatste verkiezingen in 2015 kreeg haar partij de absolute meerderheid, maar omdat ze getrouwd was met een Brit, kon ze geen president worden. Een maatregel door het militaire regime ingesteld. En hoewel ze een belangrijke positie heeft in de regering, heeft het leger nog steeds veel te zeggen, met een kwart van de zetels in het parlement en 15-25% van het landelijk budget tot hun beschikking.

Vanavond in restaurant House of Memories gegeten.
Aung San, de vader van Aung San Suu Kyi, had hier vergaderingen.
Hij werd in 1947 vermoord, een jaar voor de onafhankelijkheid van Birma/Myanmar.

Kliniek Medical Action Myanmar 

Vandaag bezochten we met Richard een kliniek in een ‘her-huisvestigingsgebied’. In 2008 herplaatste het militaire bewind hier daklozen en gepensioneerde militairen. Aids, tuberculose en ondervoeding zijn veel voorkomende ziekten. Elke maand 50 nieuwe tbc- en 40 nieuwe hiv-patiënten. Totaal 2000 patiënten op hiv-medicijnen (antiretrovirale therapie). Indrukwekkende aantallen.

Op de terugweg reden we door het industrieel gebied met de kledingfabrieken. De textielwerkers, meestal vrouwen, worden elke ochtend om 6 uur uit de wijken opgehaald om voor een paar euro loon de hele dag T-shirtjes te maken. Het was onlangs nog in het Nederlandse nieuws. Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat de ‘gepensioneerde militairen’ hier flink rijk van worden.

Shwedagon

Het Malieveld, Den Haag

Blauwbekken hoort vaak bij demonstreren. De timing kun je soms niet uitkiezen. Soms ook wel, zoals 30 jaar geleden bij het aanbieden van het volkspetitionnement tegen kernwapens. Ik zag pas vandaag dat ik toen de 2CV geparkeerd had, waar nu ongeveer m’n kantoor is. Onderweg riep men ons toen op om Lubbers de rug toe te keren. Negen van de tien mensen draaide zich om, toen Lubbers op het podium verscheen. Heel grappig. Mient Jan Faber, wie kent hem nog, riep vertwijfeld "mensen dat is niet beleefd", wat het allemaal nog amusanter maakte.

De belachelijke maatregelen van Trump maken me boos. Uitsluiting van mensen vanwege geloof of herkomst mag niet. Het is artikel 1 van onze grondwet en dat principe hoort universeel te zijn: geen discriminatie! Een paar mensen kondigde via Facebook aan om bij de Amerikaanse ambassade demonstreren, maar animo was groot. Maandag hoorde ik van deze spontane demonstratie, nu op het Malieveld. Ik wandel daar elke dag langs, van kantoor naar station. Het was goed om er bij te zijn, mee te schreeuwen, klappen, lachen en de grappige borden te zien. 
Ook vandaag bleek dat je het als politicus maar moeilijk hebt op zo'n podium. Asscher die gisteren in de DWDD zei dat hij op het Malieveld zou zijn, zag ik niet. Jet Bussemaker wel. Ze had last van het spreekkoortje voor haar: “hypocriet, hypocriet, hypocriet”. Terecht wezen sprekers van Amnestie, Pax en Stichting Vluchteling op ‘onze’ aanpak in Europa. In Griekenland zitten vluchtelingen in tentjes en leegstaande fabriekshallen in uitzichtloze situaties. Dat moet toch anders! Laten we op 14 maart voor solidariteit en een humane aanpak stemmen.

Ik hou m’n hart vast bij de volgende decreten van deze president, die blijkbaar een 'decretor' is. ‘Unite, not divide’ stond vandaag op een van de borden. Hoe je kunt verbinden, wordt mooi in een filmpje van de Deense tv uitgebeeld (voor wie het nog niet gezien heeft): https://www.youtube.com/user/TV2Danmark.

Olympus, Griekenland

Besneeuwde Olympus, met beeld van Alexander de Grote op de voorgrond

Enig idee waar de berg Olympus ligt? Tot gisteren wist ik het (ook) niet, totdat de Griekse longarts, met wie ik een wandeling maakte langs de boulevard in Thessaloniki, me op de besneeuwde toppen van de berg aan de overkant van het water wees. Normaliter verdiep ik me vooraf wel enigszins in de steden die ik tijdens mijn werkreizen bezoek, maar afgelopen drie weken waren te hectisch om dat te doen. Na Liverpool, was ik vorige week in het herfstachtig Boekarest, begin deze week in een besneeuwd Stockholm en nu in een zonnig en warm Griekenland. Een hop-on hop-off-leven op vliegvelden, in vliegtuigen en hotels. De snelste route naar Thessaloniki was met Ryan Air vanuit Charleroi-Brussel. Genoeg tijd om mijn voordracht voor het Griekse longartsencongres te maken. Vooraf had ik twijfel of de halfuur presentatie wel de tijdsinvestering waard was. Die twijfel is helemaal weg, na de geanimeerde gesprekken met de Griekse tbc-artsen tijdens het diner gisteravond. De e-mails over onze plannen en strategieën zullen morgen wel los gaan.

In een van de commerciele stands (longkankermedicijn)

Tijdens de taxirit vanmorgen had ik steeds zicht op de Olympus. Op het bergeiland wonen vrijwel geen mensen, vertelde de taxichauffeur, maar je kunt de berg wel beklimmen. Onderweg zijn er hutten en overnachtingsplaatsen, met de top (‘the crown of Zeus”) op bijna 3000 meter hoogte. De taxichauffeur was ook zo aardig om een paar Griekse mythologieverhalen te vertellen. Wikipedia doet de rest.

Zeus was als enige zoon ontsnapt aan Kronos' vraatzucht, die was opgewekt toen oermoeder Gaia voorspelde dat een van zijn zonen hem eens van de troon zou stoten. Om dit te voorkomen verzwolg hij al zijn kinderen. Maar Rheia, de vrouw van Kronos, wist de geboorte van Zeus geheim te houden en zij verborg hem in een verafgelegen, donkere grot op Kreta waar hij werd opgevoed door nimfen, dronk hij geitenmelk en brachten de bijen hem honing. Toen Zeus als volwassen man zijn vader met zijn bestaan confronteerde en van hem eiste dat hij zijn verslonden, maar onsterfelijke kinderen weer terug zou geven, ontbrandde een zware strijd om de macht. Het ging tussen Zeus enerzijds en Kronos met de meeste Titanen anderzijds. Zeus slingerde zijn belangrijkste wapen, de bliksemschichten, van de Olympus naar beneden en bleef dat net zo lang doen tot hij de overwinning had behaald. Zo verkreeg Zeus heerschappij over de wereld. De door Kronos verzwolgen broers en zusters van Zeus (Poseidon, Hades, Hera, Hestia en Demeter) werden uit hem bevrijd. Zo kwam er een nieuwe generatie goden, die van de Olympische goden, aan de macht.

Nog een blik op de Olympus vanaf de startbaan

Het nodigt uit om deze ‘klassieke Lord of the Rings’ eens goed te bestuderen. En hoewel Thessaloniki niet een stad is om naar terug te gaan, lijkt me een beklimming van de Olympus wel wat…. Ik wacht tot de goden goed gestemd zijn. 

Halloween in Liverpool

 

Jammer dat ze bij ons weggaan, die Engelsen. Vreemde en interessante snuiters. Ik ben net terug van een weekje Liverpool. Geen tijd voor John, Paul, George en Ringo. De conferentie slokte al mijn tijd op, aangevuld met side meetings voor/na het programma of tussendoor. Maar toch wel een impressie gekregen van deze stad en het volk. Vrijdagavond liepen al heel wat mensen op straat in Halloween-uitdossing. Terug in mijn hotel maakte iemand me attent op een bokswedstrijd.. in het hotel. In een zaal met kroonluchters aan het plafond stond de ring met het schreeuwende publiek eromheen. In de blauwe hoek stond een magere Engelsman met tattoos in z'n nek, vol met adrenaline of stijf van de speed. Zijn tegenstander, een wat kleinere half-Aziaat, beukte er aardig op los en was na drie ronden de winnaar. Zijn tegenstander ging met een bloedneus en bloedend gezicht de ring uit. M'n maag draait zich nog om als ik er weer aan denk. 

Raar om dit in een hotel te doen, in sowieso een vreemd hotel vol met ‘volkstypes’. Toen ik maandag aankwam werd ik in de lounge al uitgenodigd door een dronken stel om bij hen te komen zitten. "Hey mate, have a drink. Come sit with us", bleven ze maar aandringen. Bijboeken was op zaterdag geen optie omdat de hotels volgeboekt waren met Liverpool-supporters. De stad maakt met de vele rough sleepers een armoedige indruk, terwijl het dokgebied de grootsheid van de zeevarende natie nog ademt. Het staat terecht op het Werelderfgoedlijst van de UNESCO. James Onedin zou hier zo weg kunnen varen. Liverpool is zeker een plek om nog eens terug te komen, maar dan met een kaartje voor Anfield Road en een Magical Mystery Tour.

Voor een aardig prijsje kun je in de Yellow submarine overnachten

Sisi, Kreta

Wel even wennen aan het Griekse schrift

 

Deze keer een vakantieblog. Het kwam zo uit met ons werk om in juli vakantie op te nemen. We hadden onze zinnen gezet op IJsland, met nog lange zomeravonden. Het land blijkt echter erg in trek, vooral vanuit Azië vertelde onze SNP-reisagent. We kregen het ‘rondje’ langs berghutten, gletsjers en geisers niet geboekt en moesten last minute iets anders bedenken. Het werd iets heel anders: Kreta. De eerste week een SNP-wandeltocht langs de zuid-west kust met 32-33 graden hitte. Een bootje bracht ons de eerste dag van Paleochora naar de punt van het eiland (Elafonissi). Een uurtje varen. Terwijl de andere toeristen op het witte strand gingen liggen (en om 5 uur weer opgehaald werden), liepen wij dus - ieder met 2 liter water - de heuvels in. Het was al 12 uur in de middag en de zon stond hoog. De tocht deed me denken aan een wandeling in Joshua Tree National Park in Californië, die we in 2008 maakten. Ook daar een verzengende hitte en niet ongevaarlijk bleek een jaar later, toen de directeur van het Tilburgse theater bij een stukje wandelen, verdwaald raakte en aan dorst en hitte bezweek.

Het Joshua Tree National Park-gevoel, maar wel de zee dichtbij

Het voordeel van deze wandeltocht is dat water altijd dichtbij is, al is het alleen voor een frisse duik. De Libische zee is erg zout. Je kunt er fijn drijven. Wel gek om te realiseren dat mensen dezelfde zee honderden kilometers verderop opgaan om Europa te bereiken. Kreta ligt te ver om hier aan te komen.

Soms angstige diepe afgronden...

Mijn ervaring met SNP is dat wat zij middelmatig-zwaar noemen - zoals deze Kreta-wandeltocht - voor ons al snel zwaar is, zeker bij deze hitte. Stijgen en dalen, soms door mul zand en vrijwel geen schaduw te vinden. Beelden gingen door m’n hoofd van Stan Laurel en Oliver Hardy die met bepakking in de Sahara marcheren of de wielrenners die de kale Mont Ventoux beklimmen.

Een groep wandelaars op de rotsen - 'een Laurel & Hardy-momentje'

Het Mont Ventoux-momentje

Wel een heel goede ‘cardio’ en heerlijk om zo snel los te komen van het werk. En als we geen zin meer hadden, was er elke keer wel een taxibootje die ons naar de volgende plaats bracht. 
De derde dag wandelden we door de Irinikloof. Zand, ronde keien, oleanderstruiken en omgevallen bomen. Het pad wees zich vanzelf, al meanderend van links naar rechts, en naar 800 meter hoogte. Het venijn zat ‘m in de staart. We moesten - eenmaal uit de kloof - nog 4 km over een “oud-Kretenzisch verbindingspad” nog 300 meter omhoog naar een parkeerplaats waar we de hotelbaas konden bellen voor een lift. SNP zoekt de routes wel uit. De hotelbediende het pad ooit 1x gelopen. Bewegwijzering was er amper, zodat we lang twijfelden of we goed liepen. De hete zon maakte het zwaar, maar de uitzichten waren fantastisch. 

De volgende ochtend liepen we door de langste kloof in Europa, de Samariakloof. Terug naar de kust. Samen met honderden andere toeristen die al een halve nacht busreis achter de rug hadden. De kloof is breed genoeg en iedereen vindt z’n eigen tempo.

Het nauwste punt van de Samariakloof, 'de IJzeren Poort'

Voor ons tweede weekje verblijven we in een klein pittoresk huisje in Sisi, aan de noordkant van Kreta. Gisteren arriveerde in het haventje het 'piratenschip' uit Chersonissos met keiharde muziek en kapitein Haak op de loopplank. Het vervoermiddel hier is de quad. We zijn in een andere wereld.

Brexit in Bratislava

Hvar, kasteel in Bratislava

Groot ongeloof en ontreddering bij de Britse deelnemers aan het Europese tuberculosecongres in Bratislava, bijna allemaal tegenstanders van een brexit. Vrijdag werd in elke presentatie wel een verwijzing gemaakt naar het vertrek van Engeland uit de EU. Ik had al een dia in mijn presentatie over samenwerking tussen onze landen, met als voorbeeld een patiënt met multiresistente tuberculose die terugkwam naar Nederland ‘to enjoy’ onze goede tuberculosevoorzieningen. Met de brexit ligt het niet voor de hand dat er nog vrij verkeer is van immigranten en patiënten. Veel grapjes ook over de gevolgen van de brexit. Een Engelsman vroeg op het terras of hij nog met ponden kon betalen. Bizar te bedenken dat als je vrijdag geld trekt je ineens 10% meer moet betalen van je Engelse rekening dan een dag eerder. Toestanden die ik in Afrika heb meegemaakt maar niet in Europa had verwacht. Een dag eerder had ik een Engelse spreker er nog op gewezen dat haar gegevens niet het United Kingdom betrof maar Engeland. Het denken in Engeland is nog als ‘Verenigd Koninkrijk' (zoals vroeger de Commonwealth/het Gemenebest), maar de gevolgen van de brexit zijn nog niet te overzien voor de 4 landen die verenigd zijn. Schotland’s nieuw referendumwens voor onafhankelijkheid was al aangekondigd. Uittreden uit het Verenigd Koninkrijk betekent ook direct dat de Queen niet meer de ‘bazin’ is van Schotland. Ze heeft daar nog een leuk optrekje wat ze dan maar van de hand moet doen. En Sinn Fein ziet kans om Noord-Ierland nu weer of eindelijk met Ierland te verenigen. Cameron heeft hoog spel gespeeld en er een zooitje van gemaakt.

Uitzicht van Hvar op de Donau en de U.F.O. toren

Je kunt ook aangehaakt een buitenommetje maken

Deze week was ik aan de andere kant van de EU en zie je de verworvenheden van Europese samenwerking. Slowakije is een land dat zich tot 1989 achter het ijzeren gordijn bevond, en toen met Tsjechië samen Tsjechoslowakije vormde. Het klinkt anno 2016 erg retro. Dat was ook de bedoeling van de ‘post socialist tour’ die we maakten. In een oud Skoda-busje nam Peter, een 34-jarige Slowaak, ons en twee jonge Canadezen mee langs historische plekken en vertelde over zijn herinneringen. Als kind vroeg hij wat er aan de overkant van de Donau was (Oostenrijk), maar zijn vader vertelde hem dat hij daar niet naar toe kon en er maar beter niet naar kon vragen. Vandaag kun je maar weinig meer terugzien van die tijd. Daarom had hij een Albelli-fotoalbum met zwart-witfoto's om toeristen nog wat van die tijd te tonen. Zichtbaar genoot Peter er zelf van om de historie te kennen, vast te houden en over te dragen. We kregen ook een flesje cola en een reep zoals dat in die tijd gemaakt werd als tegenhanger van Coca-Cola en Mars. Exota Cola is trouwens in Nederland ook weer te koop... Peter en z’n broer hebben nu samen 5 Skoda’s waar toeristen mee rondgereden worden. Ik vertelde dat de auto en de doorgezakte bank me deed denken aan m’n 2CV’s. Ook het schakelen – met het overslaan van de versnelling – en de startproblemen kwamen me bekend voor. Ook allemaal verleden tijd.

Ik had me maandag verheugd op de voetbalwedstrijd Slowakije-Engeland. Dat zou toch wel een volksfeest worden! Met moeite vonden we een gezellig terras met groot beeldscherm. Misschien waren wij nog wel de fanatiekste aanhangers van het Slowaakse team. Strompelend bleven ze overeind en omdat de Engelsen ook niet alles gaven, eindigde de wedstrijd in 0-0. De Slowaken door naar de tweede ronde. Deze historische gebeurtenis had geen betekenis in Bratislava. Het leven daar wordt niet beheerst door de voetbalmania.

Peter Sagan, wel een hero op de billboards

Bratislava is dichter bij dan je denkt. Ik wilde eerst een ticket boeken naar Bratislava vliegveld, maar kwam steeds hoge prijzen tegen, totdat ik erachter kwam dat je naar Wenen moet vliegen en in 45 minuten met een bus naar Bratislava reist. Als je een avontuurlijkere tocht wilt maken, kun je ook met een catamaran van het centrum van Wenen over de Donau naar Bratislava. De afstand tussen beide steden is slechts 65 kilometer. Ook Boedapest en Praag liggen in de buurt. Allemaal nu eenvoudig bereikbaar, dankzij de EU. 

Twincityliner brengt je van Wenen naar Bratislava

Seoul, Zuid-Korea

Gangnam Style is het eerste internetfilmpje dat meer dan 1 miljard keer werd bekeken. En ik ben vandaag de 2.564.702.269^e bezoeker van het YouTube-filmpje van PSY. Zuid-Koreaanse muziek met plotseling wereldwijde bekendheid in 2012. Ik had het filmpje wel eens gezien op tv, maar net terug uit Zuid-Korea wilde ik het nog wel eens bekijken. De uitstraling van een snel veranderende maatschappij. 

Net 11 uur vliegreis achter de rug. Ik vertrok vannacht om 1 uur uit Seoul – in Nederland was het toen nog 6 uur ’s avonds – en was vanmorgen om 5 uur op Schiphol. Nog steeds donker. De terugreis was een uur langer dan de heenreis omdat we nu met de draaiing van de aarde meevlogen. Ik zag tegen de lange zit en een jetlag op maar het valt tot nu toe mee.

Eerst maar eens verkeerstheorie-rijexamen doen, voordat je zelf aan het verkeer deelneemt in Korea.

Enig idee wat dit is? Het hangt naast de toiletpot. En als je op de wc gaat zitten gaan er lampjes branden en verwarmt de bril zich.

Ik was in Zuid-Korea vanwege een bijeenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) over ‘latente tuberculose-infectie (LTBI)’. Het verschil tussen tuberculose en LTBI is, dat mensen met tuberculose ziek zijn van de tbc-bacterie, hoesten, vermagerd zijn, de “tering” of “vliegende tering” hebben en mensen met een LTBI alleen besmet zijn en nog geen klachten hebben. In de nieuwe plannen van de wereld wordt veel meer aandacht besteed aan het opsporen en (preventief) behandelen van infecties. Ik ben vicevoorzitter en sinds de Korea-meeting voorzitter van de WHO Task Force on LTBI. Een spannende onderneming.

 

Kies je menu

Beef soap, met gefermenteerde kool (kimshi), radijs en rijst

De Zuid-Koreaanse tbc-bestrijders kwamen zelf met het voorstel om deze bijeenkomst te ‘hosten’ en betaalden de vluchten en overnachtingen van de meeste deelnemers. Ook die van mij. De ambities van Zuid-Korea werden snel duidelijk na de presentatie van het hoofd van het tbc-programma. Zuid-Korea heeft de laatste tientallen jaren een enorme economische groei doorgemaakt. Samsung smartphones en tablets concurreren stevig met de Apple iPhones en iPads. In onze huiskamer hangt ook een groot Samsung-beeldscherm aan de muur. Zuid-Korea hoort inmiddels bij de OECD (OESO) landen, het samenwerkingsverband van rijke economische landen, maar heeft als enige OECD-land nog een groot tbc-probleem. Zuid-Korea heeft drie keer zoveel inwoners als Nederland, maar 50 keer zoveel tbc-patiënten. Totaal 35.000, waarvan 2.000 per jaar overlijden. En daar wil men wat aan doen. Men gaat nu elk jaar de 15-jarige scholieren en 40-jarigen onderzoeken met een huidtest (vroeger de “krasjes” in Nederland) op LTBI, miljoenen mensen. Ik verwacht dat het snel effect heeft op de tbc-cijfers.  

Ik mocht ook een presentatie houden over hoe wij deze (LTBI) infecties monitoren en evalueren. Nederland heeft een tamelijk uniek systeem en is in veel opzichten een voorbeeldland in de tbc-bestrijding in de wereld.

Na twee dagen presentaties en discussies was er gisteren een rondleiding in het tbc-ziekenhuis. De Ghanese deelnemer wilde de ‘pillcount’-machine wel kopen die de dagelijkse pillen van patiënten in kleine plastic zakjes stopt; in Nederland heet dat een Baxterrol. Het ziekenhuis had ook een mobiele röntgenbus voor de screening van daklozen, zoals wij in Rotterdam hadden. De Armeense collega die zijn bloeddruk al had laten meten, wilde wel als vrijwilliger op de röntgenfoto. Hij heeft weer een volledige health check achter de rug.

Logo op de rontgenbus

’s Middags bezochten we het Changdeokgung Palace, een van de paleizen van de Joseon dynastie. Zij bestuurden vijf eeuwen lang Korea, totdat Japan het land in 1910 annexeerde. Na de Tweede Wereldoorlog en de capitulatie van Japan werd het land opgedeeld in een noordelijk, onder Sovjet-Unie bestuur, en een zuidelijk deel, onder verantwoordelijkheid van de Verenigde Staten. In 1948 werd die tweedeling definitief met de vorming van een democratische republiek (Zuid-Korea) en een socialistische volksrepubliek (Noord-Korea). Twee jaar later viel Noord-Korea het zuiden binnen en had op bepaald moment 90% van het land in handen, maar door tussenkomst van geallieerden werd Zuid-Korea bevrijd. De Koreaanse oorlog duurde drie jaar waarbij 2 miljoen doden vielen, waaronder een ½ miljoen in Noord-Korea door Amerikaanse bombardementen met napalm. De spanning tussen beide landen is nooit meer weggeweest en na 63 jaar nog steeds aanwezig. Grotere tegenstellingen tussen twee (buur)landen kom je volgens mij niet tegen in de wereld. 

De Zuid-Koreanen hebben een supervriendelijke indruk op me achtergelaten. Een hardwerkend trots volk, met veel humor. Toen de eerste groepsfoto om onduidelijke redenen mislukt was, werd er een tweede gemaakt. Maar bij de afsluiting zei onze gastheer dat ook deze mislukt was en dat de foto opnieuw gemaakt moest worden. “I had my eyes closed”, zei hij grappend met een brede lach.