Symposium

Weer iets geleerd: het woord symposium komt van het Griekse symposion dat “gezamenlijk drinken” betekent. In het oude Griekenland kwamen de rijke en invloedrijke lui (aristocraten) tijdens deze maaltijden samen om zich te goed te doen aan voedsel en wijn. Overmatige alcohol werd vermeden. De symposiasten dronken net genoeg om vrolijk te worden, maar scherp genoeg voor een goede politieke of filosofische discussie, of om gedichten te schrijven. De gelegenheid was exclusief voor mannen; vrouwen werden alleen toegelaten om de mannen te vermaken, met muziek of op andere wijze. Dit alles stond op een kaartje in het Museum voor Cycladische Kunst in Athene.

Vrouwelijke fluitspeler om mannen te vermaken

Op twee manieren had ik afgelopen week een ‘symposium’. Ik was terug in Athene om een ‘symposium’ bij te wonen van stakeholders (=betrokkenen) om plannen te bespreken om de Griekse tuberculosebestrijding te versterken. Voor deze bijeenkomst had men vooral de ‘aristocraten’ uitgenodigd. Ik werd voorgesteld aan de professors, de generaal van de luchtmacht en de andere invloedrijke personen. Ze waren op komen draven, omdat ze ‘friends’ waren van mijn gastheer, maar zeker ook omdat ze goede ideeën met elkaar bespraken, in het amfitheater.

Vrijdagavond hadden we als afsluiting nog een klein symposium; een hapje en drankje in een restaurant. Mijn Griekse gastheer verlangde wel naar het oude Griekenland met de alleen-mannen-eet-en-drink-partijen. De twee jonge vrouwelijke artsen aan tafel vonden het prima; de vrouwen waren in het oude Griekenland thuis toch ook al de baas.

Donderdag was het Museum voor Cycladische Kunst nog tot 8 uur open. Een Griekse collega had me de tip gegeven om deze te bezoeken. De Cycladen zijn een eilandengroep dichtbij Athene, met o.a. Naxos. Het museum had vier kleine zalen met fascinerende objecten uit de Griekse oudheid. Eén zaal was vrijwel volledig gewijd aan de vrouwenfiguren die rond 3000 v. Chr. op de Cycladen uit marmer werden gemaakt. 

Allemaal met de typische kenmerken van een ovaal gezicht, grote neus met armen over de borsten gekruist en soms met een gebolde buik die een zwangerschap aanduidde. De beeldjes werden o.a. in graftombes gelegd. In de folder staat dat veel hedendaagse kunstenaars, zoals Amedeo Modigliani en Ai Weiwei, door deze vrouwenfiguren zijn geïnspireerd. Bijna niet voor te stellen dat deze 5000 jaar oude beelden nog zo goed bewaard zijn en tot de eigentijdse verbeelding spreken. 

Nog wat lichaamsonderdelen over..

Marmer doorstaat de tijd goed; met keramiek is dat anders. Een van de twee Goudse potten met stroopwafels die ik voor de artsen had meegenomen, had tijdens de reis wat schade opgelopen. Het was niet moeilijk om in een van de winkels wat superglue te vinden. Mijn vakkundige reparatie (en de inhoud) werden gewaardeerd.

Watervogels op een waterkan met deksel, ca. 740 v.Chr.

Terracotta zoomorphic rattle, 600-480 v.Chr.

Het kan en mag weer (2)

Het Goudse suffertje berichtte dat het Goudse Geluk Foodfestival dit weekend plaats vond. Normaal ga ik weinig naar festivals, maar nu we (ook) in de binnenstad wonen, is het aantrekkelijk om er lopend op uit te gaan. En ik had wel zin een feestje, na maanden thuiswerken en reisbeperkingen. Voor vrijdag waren er nog kaartjes, zaterdag was uitverkocht. Zondag zijn er nog kaartjes.

Een pontje bracht ons naar de overkant van de Hollandsche IJssel. Naar een terrein waar meer dan een halve eeuw asfalt werd geproduceerd voor autowegen. In 2013 stopte de asfaltcentrale de productie en lag het terrein er een paar jaar verlaten bij (https://youtu.be/M7o-XYW2QRY). In 2015 organiseerden Gouwenaren het burgerinitiatief GOUDasfalt en lobbyden succesvol bij de gemeente. Deze kocht het ‘Koudasfalt-terrein’ aan en kreeg de stichting gelegenheid om het terrein verder te ontwikkelen. Op hun website lees ik dat “de stichting de karakteristieke industriële aanblik van het terrein wil behouden en het (laten) gebruiken voor activiteiten op het gebied van sociaal ondernemerschap, culturele programmering, evenementen, toerisme, recreatie en duurzaamheid.” Ook al woon ik al 20 jaar in Gouda, dit is me allemaal ontgaan. De gemeente had overigens ook een andere reden, want op deze wijze hoefde het ernstig vervuild terrein niet afgegraven te worden. Een win-win situatie dus.

Na de controle van de QR code in de CoronaCheck-app en de e-tickets stonden we binnen op het festivalterrein. Een poppodium omgeven door een halve cirkel foodtrucks met namen zoals Hungry Jack (voor meatlovers) en Miss Nice Banana (voor Vegan food). Wij kozen voor de spicy food van Bangkok Streetfood. Voor de foodtruckers was dit het eerste festival in anderhalf jaar. Blij dat ze er weer opuit kunnen.

De muziekbands waren nog wat onwennig om weer op te treden. Een van de zangeressen vertelde dat ze weer zenuwachtig was. Hopelijk is het lange wachten definitief voorbij en kan er wel snel vlieguren worden gemaakt. Het fenomeen van de stille disco was me niet bekend: bezoekers vermaakten zich met een koptelefoon op een ander veldje. Dat ga ik volgende keer ook proberen. Nooit te oud toch?

SSST (Silent) DISCO

 

Griekenland: het kan en mag weer (van het RIVM)

Brede meanderende rivier op de heenweg, 7 minuten na take-off.
De Rijn? Wie het weet mag het zeggen.

De zonnestralen branden nog even op mijn gezicht. Door het raampje van het vliegtuig. Ik heb ze de afgelopen week nauwelijks gevoeld tijdens mijn bezoek aan Griekenland. En dat terwijl elke dag de lucht strakblauw was met temperaturen van 33 graden.

'EODY'. D staat voor Democratie (=Volk) en Y voor Ygienia, Gezondheid), dus Volksgezondheid

Het EODY, het ‘Griekse RIVM’, heeft ons gevraagd mee te helpen met het ontwikkelen van een nationaal tuberculoseplan. Dat kan binnen een project dat wij namens ECDC, het ‘Europese RIVM’, uitvoeren. De grote waarde van fysieke ontmoetingen werd voor dit soort consultancywerk weer heel duidelijk. Twee maanden stoeiden we om afspraken te maken over een kort document en het programma. Zonder veel succes. Afspraken werden afgezegd of de counterpart verscheen niet in Teams. Het ECDC heeft duidelijke deadlines. Deze maand moet het tussentijdse rapport klaar zijn; in oktober eindigt de ondersteuning. Ik had de handdoek bijna in de ring gegooid. Ook mijn tijd is beperkt. De komende drie weken hebben we vakantie en daarna vliegt de tijd weer verder. Om de impasse te doorbreken, besloot ik maar om mijn bezoek aan te kondigen in deze derde week van juli, en te zien wat er gebeurde. Een goede set. Tijdens autoritten, koffiegesprekken of met een hapje eten werd duidelijk waar de problemen lagen, maar die ga ik hier niet vertellen. :-)

Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ)

De directeur van het EODY stelde twee jonge artsen (infectiologen) beschikbaar om hand- en spandiensten te verrichten, en stapte ook zelf vaak in de auto om mee te gaan naar ziekenhuizen en laboratoria. Het plan om tot een plan te komen is nu klaar. Komende weken gaan deze jonge artsen via een digitale vragenlijst alle betrokkenen (‘stakeholders’) benaderen. We hebben een uitgebreide lijst opgesteld wie dat zijn, inclusief andere ministeries, vluchtelingenorganisaties en patiënten zelf. De opgehaalde input wordt begin september in een stakeholdersmeeting besproken. Als covid het toelaat, dan zal ik op korte termijn weer afreizen naar Griekenland.

Oplaadpalen worden geplaatst bij een tankstation aan de snelweg Athene-Patras.

Ook al miste ik overdag de zonnestralen, ’s avonds had ik tijd om in de stad te zijn. De chauffeur vertelde waar ik de beste souvlaki kon eten, de jonge artsen op welk dakterras je cocktails moet drinken met de ondergaande zon (dat bewaar ik voor een volgende keer) en de hotelbediende waar de lokale terrasjes zijn. Athene is een leuke stad; een aanrader voor degene die hier nog nooit is geweest. Magnifiek steekt de Acropolis boven alles uit. Vanuit elke hoek zie je de heuvel met de tempels. 

Deze tijd van het jaar zijn de avonden heerlijk zwoel, met veel, heel veel muzikanten op de straathoeken of in de restaurants. De Grieken gaan pas om 9 of 10 uur aan tafel en het is niet vreemd om na 12 uur je dessert te bestellen.

Visrestaurant waar ik gisteravond met mijn 'gastheer' en een paar andere mensen at.
Ik zie dat het kwart voor 1 was op de klok in het restaturant toen ik deze foto nam.

Traditionele Griekse wijn uit vaten. De wijn heeft deze houtsmaak.

Tijdens deze trips probeer ik me te verdiepen in het land en schrijf daar soms over in de blog, of over een interessante feiten. Op tafeltje lag een brochure waar het op alle bladzijden over het jaar 1821 ging. Dat fascineerde me. Op straat staat soms ook 1821-2021. De oudheid van de Grieken is iedereen bekend, maar wellicht niet dat Griekland 350 jaar door de Turken bezet is geweest. De Griekse revolutie begon in 1821, 200 jaar geleden. Invloedrijke Grieken in verschillende Europese landen vroegen erkenning en steun van Europese landen voor de onafhankelijkheidsstrijd. Alleen Haïti antwoordde positief. Waarom Haïti? Nou, het land was zelf nog maar net onafhankelijk (in 1804) na een succesvolle ‘slavenrevolutie’ en wist wat onderdrukking betekende. Haïti stuurde 45 ton koffie. Voor de Grieken om te verkopen en van de opbrengst de wapens en munitie te kopen voor de strijd. “En nog belangrijker”, staat in het artikel, “ook 100 Haïtiaanse vrijwilligers”. Deze ‘romantische strijders’ kwamen echter nooit aan in Griekenland, omdat ze allemaal tijdens de Atlantische oversteek overleden vanwege ‘hardships’ (moeilijke omstandigheden). Nu is voorgesteld om een marmeren plaquette met een herdenking aan deze bijzondere steun van Haïti in het Griekse parlement te plaatsen en ook om 100 studiebeurzen aan Haïtiaanse studenten te geven. Ik hoop dat het laatste ook gebeurt, want Haïti is een van de allerarmste landen, zo niet het armste, van de wereld, met instabiliteit door orkanen, ziektes en burgeroorlogen. Vorige maand werd de president nog in zijn huis doodgeschoten. Komende jaren ga ik de terugkijk op Griekse onafhankelijkheidsstrijd volgen. Het duurde tot 1832 voordat die onafhankelijkheid een feit was. En ik hoop nog een keer te lezen dat de 100 Haïtiaanse studenten dit keer wel in Griekenland aankomen!

Een Intensive Care afdeling met 50 bedden.
Binnen 6 maanden uit de grond gestampt voor covid-zorg.

De cirkel is rond

Ze zou vandaag jarig zijn. Mijn moeder. Achtentachtig jaar geleden geboren. In januari doofde het kaarsje dat al langzaam aan het doven was. Bijna 48 jaar later stonden we weer bij het graf. Dit keer niet de schok en grote ontzetting bij het overlijden van mijn vader. Nee, het voelde goed dat ze nu weer samen kwamen. Met hun beide namen nu op de steen. De cirkel is rond. Het einde van haar leven, van het leven van mijn beide ouders.

In 1972 overleed mijn vader. Een dag eerder had hij nog gewerkt, was ‘s avonds op verjaardagbezoek bij mijn oma geweest en had de 130 kilometer teruggereden. Zijn dood was een klap die iedereen op zijn/haar eigen manier verwerkte. Later leerde ik over traumaverwerking: je kunt het (heel lang) weg stoppen of (veel eerder) bespreekbaar maken. Het eerste gebeurde bij mij, bij ons. Doorgaan was het devies. Een week later moest ik op zaterdag het gemiste wiskundeproefwerk bij de docent thuis inhalen. Het cijfer was bepalend voor het advies na de brugklas. Het werd vwo. Het creëerde bij mij een studie- en arbeidsethos van ‘altijd doorgaan’. Mijn moeder is onbewust mijn rolmodel geweest. De traumaverwerking kwam later beetje bij beetje in mijn studietijd. En met het overlijden van mijn moeder nog een laatste stukje.

Ik had al bedacht dat ik graag op haar begrafenis wilde spreken. De woorden komen in zo’n week vanzelf. Hierbij een deel van de tekst:

…

Je gaf ons structuur en liefde.
Als we uit school kwamen, was er steevast een kopje thee.

En een koekje (uit de koektrommel),

en vast een vraag: “hoe was het op school?”

En dan: “ga maar aan je huiswerk!”

…

Toen bijna iedereen het huis had verlaten, dacht je na wat je verder wilde.

Je zag een advertentie in de krant voor een oppas.

Je schreef je eerste en enige sollicitatiebrief,

En werd direct aangenomen.

Je had een buitengewone CV,

een indrukwekkende levenservaring.

(ze is zo’n 18 jaar ‘oppasmoeder’ geweest van 2 kinderen)

Ook voor hen een kopje thee na school,

een rustmomentje met aandacht.

…

Na onze terugkeer (uit Ghana), zorgde je één vaste dag in de week voor onze kinderen

Als zij uit school kwamen,

Kregen ze steevast een kopje thee en een koekje.

En vaak ook de andere kinderen uit de buurt.

Je knutselde heel wat met hen af.

Ook voor hen structuur en liefde.

Eerst een boterham met kaas en daarna eentje met zoet,

en samen pannenkoeken bakken.

…

De eerste zomer (in het verzorgingshuis) was je nog druk in de weer in de tuin.

Na de eerste herfst en de eerste winter hield dat op.

Meer dan 5 jaar dronken we bij jou een kopje thee,

of koffie,

met vaak iets lekkers er bij,

een koekje of chocola

of aten ijs. Veel ijs.

Het werd steeds stiller,

Stiller in je hoofd.

 

Aan een mooi leven is een eind gekomen.

De cirkel is rond.

Je bent weer bij D.

Je blijft voor altijd in onze herinnering.

Virtuele meetings

Het was even anders deze 2-daagse workshop ‘Active TB case finding in migrants’ die we deze week organiseerden voor het ECDC-project ‘Country support for TB elimination in Europe’. In februari vond de eerste workshop plaats in Athene voor Zuid-Europese landen, België en Duitsland. Dit keer dezelfde workshop voor de Scandinavische landen, Ierland, Nederland, Luxemburg en Frankrijk. Het Verenigd Koninkrijk mocht niet meer mee doen vanwege de uittreding uit de Europese Unie.

De migranten die naar de West- en Noord-Europese landen komen, zijn anders in samenstelling en aantal, dan bijv. in Italië en Griekenland. Ook de tbc-screeningsaanpak verschilt nogal; ook tussen deze deelnemende landen. Het woord heterogeniteit viel nogal eens. Maar het echte verschil was de virtuele omgeving waarin de workshop plaatsvond. Wij in het RIVM-gebouw en de deelnemers thuis of op hun kantoor. Een van de Deense deelnemers bleek bij de aanvang van het programma zelfs in Groenland te zijn; het was daar nog geen 5:00 uur in de ochtend in Nuuk. Alle hulpmiddelen, zoals Break-outs, Polls, Mentimeter, Padlets, etc. werden ingezet om de interactie tussen deelnemers te bevorderen. Het werd zeer gewaardeerd. Ook de presentaties vanuit Londen en Boston, via live-verbindingen. 

Dat was dinsdag en woensdag. Gisteravond bespraken we complexe tbc-patiënten in Suriname; vandaag organiseerden we een bijeenkomst voor het Nederlandse tbc-veld. Zes presentaties in 3 uur, onder andere over de impact van covid-19 op ons werk. Er werd een patiënt besproken die in het voorjaar verschillende keren antibiotica had gekregen van de huisarts na telefonisch consulten. Pas na een half jaar werd de diagnose open tuberculose gesteld. Of deze situaties nu vaker voorkomen dan voor de covid-19-tijd, is nog moeilijk te zeggen. Wel is duidelijk dat er veel minder immigranten en asielzoekers in Nederland komen en wordt dus ook minder tbc vastgesteld. De regio Zuidoost Groningen, met het grote asielzoekerscentrum in Ter Apel, kleurt voor het eerst sinds jaren niet meer donkerzwart op de tbc-kaart. Het is daar erg rustig. Het lijkt erop dat we dit jaar een forse daling van het aantal patiënten gaan zien, van circa 20%. 

Aan het eind vroegen we de deelnemers feedback te geven + een cijfer. 8,2 is best wel hoog!

En zo gaan de weken voort. Volgende week is de grote wereldtuberculoseconferentie. Sevilla was een mooie plaats om deze tijd van het jaar te zijn. Maar nu even niet. De 3500-4000 deelnemers die jaarlijks van overal op de wereld samenkomen, zullen nu vanuit hun huiskamer of zolderkamer inzoomen. Ik heb twee bijdragen, die ik vantevoren moest inspreken. Erg benieuwd hoe we volgende week onze weg vinden, en vooral hoe we elkaar toch nog een beetje kunnen ontmoeten.

We zijn een nieuwe wereld binnengestapt!

Een glossy

Ouders verzamelen heel wat frutsels van hun kinderen. Apetrots bewaren ze de tekening met de eerste krasjes die een huis moet voorstellen of de eerste geschreven letters of tekst. Zo ook wij. Mappen vol. Dat kwam ook omdat Florence in Ghana de (kleuter)juf was van Douwe en Koen, onze twee kinderen. En juffen gooien nooit iets weg. Ik trouwens ook niet. Als de tijd verstrijkt, verandert de waarde van de werkjes van de kinderen. Je zit niet meer middenin de ontwikkeling, met alle twijfels en zorgen die daar bij horen. En je weet de afloop. Twee prachtige volwassen zonen, die mooi in het leven staan. 

Zo begon het voorwoord van de glossy die ik vorige maand voor Douwe maakte, voor zijn 30ste verjaardag. Het idee kwam een paar weken voor zijn verjaardag. Het leek me een uitgelezen moment om door al die bewaarde spullen te gaan. Ik schatte de omvang van het werk in. Het zou een kortstondige megaklus worden, een eindsprint van twee weken, met nachtwerk. Want ja, waar bewaar je al die levenswerkjes. Het huis staat nog steeds op z’n kop met alle geopende dozen, mappen, fotoboeken, etc. Het resultaat is prachtig geworden en op tijd klaar! Als jullie eens langs komen dan kan ik een exemplaar laten zien, 92 pagina’s dik. Ook met veel persoonlijke verhalen die ik uiteraard niet allemaal online ga zetten.

Maar wel een paar... Sommige hebben al eens in een blog of rondzendbrief gestaan, zoals over zijn geboorte: http://gerarddevries.blogspot.com/1990/10/12-geboorte-van-douwe-mubanga.html. Elke nacht schreven verpleegkundigen en verloskundigen een rapport over de avond- en nachtdienst in het ziekenhuis in Zambia. Zo ook, het verslag van 'onze' bevalling en de geboorte van Douwe Mubanga. Het leest nog steeds als de dag van gisteren. ‘She came in at 21.00 hrs. with c/o being in true labour’ (ze kwam binnen met klachten van echte weeën). (…) ‘At 23.17 hrs. she progressed well to a SVD (Spontaneous Vertex/Vaginal Delivery) of a male live mature infant [who] cried immediately after birth.’ (ze beviel spontaan van een mannelijk levend voldragen kind die direct na de geboorte huilde). De bladzijde scheurde ik later uit het schriftje, het werd toch niet bewaard.

In 1993 vertrokken we naar Ghana. Bij de gate riep Douwe vrolijk naar de zwaaiende familie: ‘Dag jongens, ik kom zo terug. We gaan even naar Ghana.’ (http://gerarddevries.blogspot.com/1993/06/1-dag-jongens-ik-kom-zo-terug-we-gaan.html). Het jochie van bijna 3 jaar had niet door dat ‘even’ voor drie jaar zou zijn. In Ghana was hij volop bezig met uitvindingen. In het glossy-voorwoord schreef ik: “Dat je ontwerper, of beter gezegd, uitvinder wilde worden, was al vroeg duidelijk. Het betekent natuurlijk niet dat een kind wordt, waar hij of zij van droomt. Maar jou wil om te ontdekken was groot. Je uitte dat onder andere in tekeningen, waarvan een aantal in deze glossy zijn opgenomen. Het warme klimaat in Ghana inspireerde je om een auto te ontwikkelen. Op zonne-energie. Elon Musk was je voor om de productie van een elektrische auto commercieel op te zetten. Hij is ook twintig jaar ouder, dus wie weet, wat jij over twintig jaar doet. Wist je trouwens dat Elon Musk in Zuid-Afrika is geboren? Blijkbaar een goede bodem om over (zonne-)energie na te denken…".

'Solar car' met zonnepaneel en uiteraard de zon.

Tijdens ons verlof in Nederland mocht Douwe naar een plaatselijke kleuterschool. Een van zijn tekeningen verscheen in een nieuwsbrief.

Er zijn verschillende softwareprogramma’s waarin je glossies kunt maken. Ik gebruikte My Glossy (www.myglossy.nl). Het lukte me om in korte tijd snel de vaardigheden te krijgen voor het opmaken van pagina’s (een Mac-computer is dan wel erg handig) en mooie ‘spreads’ te maken. Dat was nodig, want ik wist dat de glossy en de opmaak aan de hoge professionele eisen van de ontvanger moest voldoen. 

Het papier van deze tekening/schildering was al aan het verbrokkelen

Dit lijkt wel een pre-historische grottekening, het bloed spat eraf

"Killing in the name of..." was een song van Race Against the Machine

Als je het optreden nog wil zien, dan kun je op deze link klikken: https://www.youtube.com/watch?v=_pjHvNxUq-o.

En dit is een andere 'Mubanga' productie: https://www.youtube.com/watch?v=6MY6w34wbvk&ab_channel=DouwedeVries. 

En dit zijn een paar hedendaagse Art-producten van Douwe

Douwe op zijn 30e verjaardag in een Zoom-gesprek met de Amerkinaanse verloskundige die de bevalling in 1990 begeleidde.

Toch nog IJsland

Teletekstbericht van 12 mei

De vrolijke je-toon in de SNP-mails veranderde ineens in ‘u’, toen SNP onze vakantie in juni annuleerde. Ik snapte het niet, want IJsland was een van de eerste landen die aankondigde dat toeristen weer welkom waren. En met een voucher liet ik me ook niet afschepen, daarvoor is de reisbranche te onzeker geworden. Na wat telefoontjes en mailtjes lukte het toch nog. Een paar dagen later dan gepland, zaten we op 1 juli met een mondmaskertje, op een volle vlucht naar Reykjavik. Geen broodje of drankje aan boord, maar daar hadden we ons al op voorbereid. Evenals op de coronatest op het vliegveld. Tegen de neusuitstrijk keek ik nog het meest op, maar het kriebelde alleen wat in m’n neus.